Ngày 13-1-2009, LTN gọi điện thoại rủ LTT đến một cửa tiệm bán hàng điện tử ở đường Hai Bà Trưng, quận 3 (TP.HCM) để trộm máy quay phim. T. đồng ý và hẹn thời gian, địa điểm gặp nhau.

Tham thì thâm

Gặp mặt, N. lên kế hoạch là cả hai sẽ đóng giả làm khách mua hàng vào tham quan. T. chịu trách nhiệm đánh lạc hướng bằng cách hỏi thăm nhân viên bán hàng về cách thức sử dụng máy, kỹ thuật quay phim… nhằm tạo sự thu hút về phía T., còn việc trộm cắp sẽ do N. làm.

Tại cửa tiệm, mọi chuyện diễn ra trót lọt như cả hai đã dự tính. T. giả vờ xem hàng và che chắn tầm nhìn để N. dùng kềm cắt móng tay đem theo cắt đứt dây bảo vệ sản phẩm, lấy một máy quay hiệu Sony (trị giá hơn 20 triệu đồng) rồi bỏ về.

Thế rồi, N. phát hiện máy quay phim không có pin nên rủ T. sang cửa tiệm khác… trộm lại. Sau đó cũng với thủ đoạn trên, N. và T. vào một cửa tiệm bán hàng điện tử trên đường Nơ Trang Long, quận Bình Thạnh, trộm thành công một máy quay phim hiệu Sony (trị giá trên 27 triệu đồng).

Về nhà, N. thấy cái máy quay phim thứ hai này cũng không có pin nên tiếp tục… rủ T. quay lại cửa tiệm để trộm hai cục pin. Vì cửa tiệm đã phát hiện ra vụ mất trộm nên khi N. và T. vừa bước chân vào đã bị nhân viên của tiệm tóm gọn, giao công an.

Kẻ chủ mưu bị tâm thần

Tại cơ quan điều tra Công an quận 3, N. và T. đều thừa nhận hành vi phạm tội. Cơ quan điều tra xác định trong vụ án, N. là kẻ chủ mưu, rủ rê lôi kéo T. tham gia phạm tội và cũng là người trực tiếp thực hiện hành vi trộm cắp. T. là đồng phạm với vai trò giúp sức cho N.

Tuy nhiên, trong quá trình điều tra, thấy N. có biểu hiện tâm thần không bình thường, cơ quan điều tra đã trưng cầu giám định. Theo bản kết luận giám định của Trung tâm Giám định pháp y tâm thần (Sở Y tế TP.HCM), N. bị trầm cảm nặng với các triệu chứng loạn thần. Trước, trong và sau khi gây án, N. không đủ khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình.

Vì vậy, cơ quan điều tra đã tạm đình chỉ điều tra đối với N. để có thời gian làm rõ thêm về năng lực chịu trách nhiệm hình sự. Đối với T., cơ quan điều tra cho rằng đã đủ cơ sở xác định T. phạm tội trộm cắp tài sản nên hoàn tất kết luận điều tra, Chuyển hồ sơ đề nghị VKS truy tố.

Người giúp sức phạm tội có tổ chức?

Sau đó T. đã bị VKS quận 3 truy tố về tội trộm cắp tài sản với tình tiết tăng nặng định khung là phạm tội có tổ chức theo điểm a khoản 2 Điều 138 BLHS.

Về mặt pháp lý, việc VKS áp dụng tình tiết tăng nặng định khung này đối với T. đã làm một số chuyên gia pháp luật băn khoăn.

Theo luật sư Nguyễn Kiều Hưng (Đoàn luật sư TP.HCM), phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ giữa những người cùng thực hiện tội phạm. Như vậy, để xác định phạm tội có tổ chức cần làm rõ hai vấn đề: có đồng phạm và có sự câu kết chặt chẽ.

Về đồng phạm (trường hợp hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm), nếu T. không biết trước N. bị bệnh tâm thần và đồng ý giúp sức thì T. là đồng phạm với vai trò giúp sức. Về sự câu kết chặt chẽ, cơ quan tố tụng phải chứng minh được giữa những người phạm tội phải có sự bàn bạc, phân công kỹ lưỡng theo một kế hoạch cụ thể, có sự phối hợp chặt chẽ trong từng công đoạn thực hiện tội phạm.

Vụ án này chỉ có hai người cùng tham gia phạm tội mà một người lại mắc bệnh tâm thần, không nhận thức và điều khiển được hành vi của mình. Việc chứng minh có sự câu kết chặt chẽ giữa các đồng phạm là điều hết sức khó khăn bởi lời khai của người bị bệnh tâm thần không có giá trị pháp lý. Do đó, theo luật sư Hưng, truy tố T. với tình tiết phạm tội có tổ chức là chưa ổn.

Đồng tình, luật sư Hoàng Cao Sang (Đoàn luật sư. TP.HCM) cũng nhận xét T. có hành vi trộm cắp nhưng không phải là phạm tội có tổ chức. Ở đây, vì N. bị tâm thần, không có năng lực hành vi nên mọi sự bàn bạc, lên kế hoạch, phân công trách nhiệm trước đó giữa N. và T. đều không có giá trị về mặt pháp lý để chứng minh chuyện phạm tội có tổ chức.

DƯƠNG HẰNG (Báo Pháp luật TP.HCM)

• Nhiều mặt hàng tăng giá “hỗn” - Do luật hở, chế tài chưa nghiêm
• Có thể truy cứu trách nhiệm hình sự chủ cây xăng
• Rắc rối quanh hợp đồng bảo hiểm tài sản
• Viết tiếp bài "Liên Khui Thìn "đòi" lại EPCO": Sau một vụ án là một vụ kiện?
• Vì sao chọn luật sư Giải Phóng?
• Về chúng tôi
• Báo chí và chúng tôi
• Đội ngũ luật sư
• Lý do chọn chúng tôi
• Giới thiệu