"Kỳ án vườn mít" hủy án sơ thẩm điều tra lại

Nhận định nhiều tình tiết vụ án không được điều tra thu thập theo trình tự nhưng VKS khẳng định Lê Bá Mai đã phạm tội Giết người và Hiếp dâm trẻ em nên đề nghị hủy bản án đã tuyên người này vô tội.
> Bi kịch hai gia đình trong 'kỳ án vườn mít'/ Người 'trắng án' sau 2 lần lĩnh án tử hình bị bắt trở lại

* Tiếp tục cập nhật.

Sáng 19/6, Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP HCM đã đưa vụ án Giết người và Hiếp dâm trẻ em liên quan đến bị cáo Lê Bá Mai (30 tuổi) ra xét xử.

Mai khá bình thản khi được đưa vào phòng xử. Ảnh: C.B

7h sáng, vợ chồng ông Điểu Cẩn - bố mẹ bé Út (nạn nhân trong vụ án) và người thân đã có mặt tại phiên tòa. Cũng như những lần ra tòa trước, họ khá lặng lẽ, chỉ nhắc đi nhắc lại: "Mong tòa giải quyết chuyện bồi thường để có tiền trả nợ".

Đến 8h, Lê Bá Mai đã được lực lượng cảnh sát đưa đến tòa. Bước xuống xe tù trong chiếc áo thun trắng và quần âu đen, gương mặt tái xám, Mai mỉm cười khi thấy người thân cùng hàng chục phóng viên báo đài.

Trả lời thẩm vấn của chủ tọa về việc tại phiên xử sơ thẩm lần thứ nhất - nơi có đầy đủ điều kiện để khai một cách rõ ràng, không bị ép cung, đánh đập, tại sao bị cáo vẫn nhận tội, Mai cho hay: Lần thứ nhất bị cáo nhận tội do bị ép cung nhưng sau đó thấy oan nên mới kháng cáo. Tất cả những lần khai ban đầu là do cán bộ đọc cho viết. Với lần khai có đại diện luật sư của mình nhưng Mai vẫn nhận tội vì "nhận theo hồ sơ" và "không biết luật". Sau nhiều lần bị HDXX truy vấn, Mai lúng túng cho biết: "nhận tội để được về nhà". Khi chủ tọa vặn: "Anh nghĩ nhận tội sẽ được về nhà không", Mai cúi mặt không trả lời.

Trước những trả lời của Mai, HĐXX đã nhắc nhở bị cáo chịu trách nhiệm về lời nói của mình trước phiên tòa. Chủ tọa cũng cho rằng, Mai đang “đùa giỡn pháp luật" và quyết định trích đọc những lời mà bị cáo khai trước luật sư của mình. Trong đó nhấn mạnh việc Mai nhận tội đã hãm hiếp và giết bé Út. Tuy nhiên, khi bị tuyên án tử hình, vì sợ chết nên đã kháng cáo để kéo dài thời gian, kéo dài sự sống.

Ngay sau đó, trả lời phần xét hỏi của đại diện VKSND về diễn biến vụ án và lời khai của mình, bị cáo Mai đều lặp lại điệp khúc “không nhớ”.

Trình bày quan điểm, đại diện VKSND Tối cao cho rằng nhiều chứng cứ, tình tiết liên quan đến vụ án không được cán bộ điều tra thu thập theo trình tự thủ tục tố tụng gây khó khăn cho việc chứng minh tội phạm. Tuy nhiên, qua điều tra lại, có căn cứ xác định Mai đã có hành vi hãm hại nạn nhân. Trong đó, vị công tố nhấn mạnh lời khai của Hằng, được cho là nhân chứng rất quan trọng của vụ án. Trong các lời khai của mình, Hằng luôn xác định Mai chở Út đi bằng xe máy màu xanh và Út có quay lại nói với Hằng bằng tiếng S’tiêng là hoàn toàn phù hợp với các lời khai ban đầu của bị cáo. Mai còn có những lời khai khác phù hợp với lời khai của một số nhân chứng và kết quả khám nghiệm hiện trường như mặc quần màu sẫm, bị rách nhiều chỗ, Út có cầm củ sắn, Út không mặc quần lót, nạn nhân nằm úp xống…

Mặt khác, cũng theo cơ quan công tố, trong tất cả các lời khai của Hằng đêều xác định Mai đi xe máy màu xanh, có mang bình đá màu đỏ. Mai thừa nhận tại chòi có bình thùng đựng đá cùng màu trên và anh Dương Bá Tuân cũng xác nhận tại chòi có thùng đựng đá màu đỏ. Đây là một vật chứng cần thiết để khẳng định lời khai của Hằng là hợp lý.

Từ những căn cứ trên, đại diện VKSND Tối cao đề nghị TAND Tối cao chấp nhận kháng nghị của VKSND tỉnh Bình Phước, tuyên hủy bản án để điều tra lại vụ án Lê Bá Mai theo hướng có tội Giết người và Hiếp dâm trẻ em.

Bị cáo Mai trả lời thẩm vấn. Ảnh: C.B

Bào chữa cho bị cáo, luật sư Phan Long Ẩn (Đoàn luật sư tỉnh Long An) đề nghị HĐXX xem xét những lời khai của Mai vì ông cho rằng đó là “do điều tra viên viết và bị cáo học thuộc lại mà thôi”. Theo luật sư, đại diện VKSND Tối cao nhận định bị cáo Mai có mặt tại hiện trường là không có cơ sở.

Biên bản lời khai và biên bản hiện trường cũng có nhiều mâu thuẫn. Ngay cả lời khai của Hằng cũng cho rằng có một người giống Mai chở Út đi chứ không khẳng định người đó là Mai. Mặt khác, luật sư khẳng định lời khai nhận tội của bị cáo có nội dung phù hợp với lời khai của nhân chứng nhưng không phù hợp với vật chứng và nơi ở của bị cáo.

Ở lời khai khác thì lại phù hợp với vật chứng nhưng không phù hợp với nhân chứng Hằng. “Do đó, lời khai của bị cáo là do bị ép cung. Việc buộc tội Lê Bá Mai là không có cơ sở. Đề nghị HĐXX tuyên y án sơ thẩm, trả tự do cho bị cáo”, luật sư Ẩn nêu.

Bố mẹ nạn nhân có mặt tại tòa từ sớm. Ảnh: C.B

Gần 8 năm trước, sáng 11/12/2004, bé gái Út (11 tuổi) trong lúc đi mót củ sắn với Hằng (em họ Út, 9 tuổi) đã lên xe của một thanh niên chở đi chơi và mất tích. Bốn ngày sau, thi thể Út được phát hiện trong vườn mít nhà ông Dương Bá Tuân (ở cùng xã) có dấu hiệu cho thấy em bị xâm hại trước khi chết.

Lần theo lời khai nhận dạng của Hằng về một thanh niên đã chở Út đi chơi, cơ quan điều tra đã mời Lê Bá Mai (làm vườn cho ông Tuân) lên làm việc và khởi tố vụ án, bắt giam Mai. Cùng với một số chứng cứ đã thu thập được, cộng với lời khai nhận tội của Lê Bá Mai, VKS ra cáo trạng truy tố Mai ra tòa.

Năm 2005, TAND tỉnh Bình Phước đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm, tuyên phạt Mai mức án tử hình cho cả hai tội Hiếp dâm trẻ em và Giết người. Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại TP HCM sau đó cũng giữ nguyên bản án này. Qua hai phiên xử, Mai liên tục kêu oan và cho rằng bị cơ quan điều tra ép cung nên mới nhận tội.

Ngày 12/12/2006, Viện trưởng Viện KSND Tối cao ra kháng nghị giám đốc thẩm, đánh giá cấp sơ thẩm và phúc thẩm kết tội Mai là "chưa có căn cứ vững chắc" và yêu cầu làm rõ một số vấn đề. Hai tháng sau, Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao ra quyết định giám đốc thẩm, hủy cả hai bản án để điều tra lại vì "có vi phạm nghiêm trọng về tố tụng và nhiều vấn đề mâu thuẫn chưa được làm rõ".

Tháng 5/2011, sau nhiều ngày xét xử và nghị án, TAND tỉnh Bình Phước cho rằng không đủ chứng cứ buộc tội Lê Bá Mai nên đã tuyên bị cáo vô tội, trả tự do ngay tại tòa. Tuy nhiên, không lâu sau, Viện KSND tỉnh Bình Phước đã kháng nghị, yêu cầu Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP HCM xét xử lại theo hướng buộc tội đối với bị cáo.

Theo quan điểm của cơ quan công tố, "dựa vào những chứng cứ thu thập được có đủ cơ sở kết luận Mai phạm tội Hiếp dâm trẻ em và Giết người. Trong vụ án mặc dù có một số sai sót về tố tụng nhưng không ảnh hưởng nghiêm trọng tới quá trình giải quyết".

Theo nhiều luật sư, đây là một trong những vụ "kỳ án" không chỉ khiến các cơ quan tố tụng mất rất nhiều công sức mà còn làm nhiều người thấp thỏm bởi phán quyết của các cấp xét xử với những quan điểm trái chiều nhau.

Trong phiên xử phúc thẩm này, luật sư Trịnh Thanh (Văn phòng luật sư Người nghèo tại TP HCM) và luật sư Phan Long Ẩn tiếp tục tham gia bào chữa miễn phí cho bị cáo Mai.

Ông Thanh cho biết, chiều 18/6, ông đã có cuộc tiếp xúc với Mai trong trại giam. Tâm lý Mai ổn, nhưng sức khỏe thì không được tốt. "Mai khá xanh xao và đang bị sốt cao cả tuần nay. Tuy nhiên, bị cáo cũng bày tỏ mong muốn vụ án sớm kết thúc và bản thân được minh oan", ông Thanh nói.

Vị luật sư cũng thông tin, nếu trong phiên xử, tình hình sức khỏe của bị cáo không tốt hơn thì có thể sẽ phải xin HĐXX hoãn phiên tòa. Về cơ bản quan điểm bào chữa của ông tại phiên xử này vẫn là theo hướng đề nghị giữ nguyên phán quyết của TAND tỉnh Bình Phước trước đó, tuyên bị cáo Mai vô tội.

Chế Bắc - Hải Duyên